Araştırma Projelerimiz

Kitlesel Travma Yaşayanlar İçin bir Ruh Sağlığı Modeli’nin Geliştirilmesi (1993-2015)

DABATEM, 20 seneyi aşan bir süredir psikolojik travma yaşamış kişilere kısa süreli, etkili olduğu bilimsel olarak gösterilmiş, kendine yardım (self-help) ilkelerine dayanan ve düşük maliyetle geniş kitlelere iletilebilecek psikolojik tedaviler içeren bir ruh sağlığı modeli geliştirmek için projeler yürütmektedir. Bu projeler kapsamında savaş, politik şiddet, işkence, cinsel şiddet, ev içi şiddet ve doğal afet gibi travmatik olaylar yaşayan kişilerle yürüttüğü araştırmalar (1) modelin kuramsal olarak kavramsallaştırmasına yönelik travmatik stresi ortaya çıkaran ve sürdüren psikolojik mekanizmalara yönelik kuramsal ve fenomenolojik araştırmalar, (2) prevalans araştırmaları, (3) değerlendirme ölçekleri geliştirme, (4) kısa süreli psikolojik girişimleri sınayan olgu çalışmaları ve klinik deneyler, (5) tedavi araçlarının geliştirilmesi ve (6) tedaviyi kitlelere iletme modeli çalışmalarını içermektedir.

Kadına Yönelik Şiddet Araştırmaları (2012-2016)

Fenomenolojik Araştırmalar

  • Ev içi şiddet yaşayan kadınlarda Travma Sonrası Stres Hastalığı ve depresyon tanılarının görülme sıklığı ve bu sorunlarla ilişkili risk faktörleri.

 

Ölçek Geliştirme Çalışmaları

  • Şiddet Yaşayan Kadınlar için Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Formu
  • Şiddet Yaşayan Kadınlarda Kaçınma Davranışları Ölçeği
  • Korku ve Kontrol Duygusu Ölçeği

Sığınmacı ve Mülteci Araştırmaları (2009-2015)

Tedavi Çalışmaları:

  • Travma deneyimi olan sığınmacı ve mültecilerin tedavisi için Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin geliştirilmesi (2009-2015)
  • Türkiye ve İsveç’te işkence travması için davranış tedavisi uygulama ortak çalışmaları (Assoc. Prof. Solvig Ekblad işbirliğinde, Unit for Immigrant Environment and Health, IPM / Karolinska Institute, İsveç) (2001-2002).

İşkence Travmasına Yönelik Araştırmaları (1993-2013)

Fenomonolojik Çalışmalar

  • İşkence travmasına bağlı psikolojik sorunların yordayıcılarına yönelik çok faktörlü bir fenomenolojik inceleme.
  • Yunanistan’ın diktatörlük döneminde işkence görmüş kişiler üzerinde işkencenin uzun vadeli psikolojik etkilerinin araştırılması (Atina İşkence Mağdurları Rehabilitasyon Merkezi işbirliği ile yürütülen bir çalışma).
  • İşkenceye bağlı Travma Sonrası Stres Hastalığı’nda bilişsel süreçlerin (emniyet, adalet ve güven hakkında inançlar, travmaya yönelik sorumluluk atıfları, telafi ve tazminat algısı) rolünün araştırılması.
  • İşkencenin, siyasi aktivist olmayan kişiler üzerindeki etkileri
  • İşkencenin siyasi aktivistler üzerindeki psikolojik etkileri.

 

Ölçek Geliştirme Çalışmaları

  • İşkence Travması için Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu
  • Travma Sonrası Duygu ve Düşünce Ölçeği – İşkence Versiyonu
  • Travma Mağdurları İçin Tazminat Ölçeği – İşkence Versiyonu

Savaş Travması Araştırmaları (1997-2005)

Toplumsal Çalışmalar

  • Eski Yugoslavya ülkelerinde (Bosna-Hersek, Sırbistan ve Hırvatistan) savaşa bağlı travmatik olayların (muharebe, işkence, iç göç, mülteci statüsü, hava bombardımanı), 2013 kişi üzerindeki bilişsel ve psikiyatrik etkilerinin kontrollü araştırması.

 

Fenomenolojik çalışmalar

  • Savaş travmasının emniyet, adalet ve güven inaçları, travmaya yönelik sorumluluk atfı, telafi ve tazminat algıları üzerindeki etkilerinin Travma Sonrası Stres Hastalığı ile ilişkisi.

 

Ölçek Geliştirme Çalışmaları

  • Savaş Travması için Travmatik Stres Tarama Ölçeği
  • Savaş Travması için Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu
  • Travma Sonrası Duygu ve Düşünce Ölçeği – Savaş Travması Versiyonu
  • Travma Mağdurları İçin Tazminat Ölçeği – Savaş Travması Versiyonu
  • Depresyon Değerlendirme Ölçeği

Deprem Travması Araştırmaları (2000-2006)

Fenomenolojik Çalışmalar (2000-2002)

Depremin güvenlik duygusu, adalet, ve insanlara güven ile ilgili inançlar üzerindeki etkisi,  depremin sonuçlarına yönelik sorumluluk atfı, zararlara yönelik tazminatın algılanması ve bunların Travma Sonrası Stres Hastalığı ile ilişkisi

 

Ölçek Geliştirme Çalışmaları

  • Depremzedeler için Travmatik Stres Tarama Ölçeği
  • Depremzedeler için Kısa (5-maddelik ve 1-maddelik) Travmatik Stres Tarama Ölçeği
  • Depremzedeler için Korku ve Kaçınma Ölçeği
  • Depremzedeler için Yarı-Yapılandırılmış Görüşme
  • Travma Sonrası Duygu ve Düşünce Ölçeği – Deprem Versiyonu
  • Travma Mağdurları İçin Tazminat Anketi – Deprem Versiyonu
  • Depresyon Değerlendirme Ölçeği
  • Yas için Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Formu
  • Yas Değerlendirme Ölçeği
  • Yas Davranışları Listesi

 

Alan Tarama Çalışmaları ve Epidemiyolojik Araştırmalar (1999-2013)

  • 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminden 1 yıl sonra sonra çadırkentlere ve prefabrik yerleşim merkezlerine yerleştirilen depremzedeler arasında travma sonrası stres hastalığı ve depresyonun görülme sıklığının belirlenmesi için alan tarama çalışması (n=1,000)
  • 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminden sonra psikolojik tedavi hizmeti arayan depremzedeler arasında Travma Sonrası Stres Hastalığı ve depresyonun görülme sıklığının belirlenmesine yönelik tarama çalışması
  • 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminin merkezüssüne yakın bir ilçede (Değirmendere) yaşayan halk arasında Travma Sonrası Stres Hastalığı ve depresyonun görülme sıklığının belirlenmesine yönelik bir epidemiyoloji çalışması (n=530).
  • 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminin merkezüssüne 100 kilometre uzaklıkta bir ilçede (Istanbul, Avcılar) yaşayan halk arasında Travma Sonrası Stres Hastalığı ve depresyonun görülme sıklığının belirlenmesine yönelik bir epidemiyoloji çalışması. (n=420).
  • 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminden sonra prefabrik yerleşim merkezlerine yerleştirilen depremzedeler arasında Travma Sonrası Stres Hastalığı ve depresyonun uzun dönemde (2 yıl) görülme sıklığının belirlenmesi için alan tarama çalışması (n = 586).
  • 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminden yaklaşık üç sene sonra kalıcı konutlara yerleştirilen depremzedeler arasında Travma Sonrası Stres Hastalığı ve depresyonun uzun dönemde görülme sıklığının belirlenmesi için alan tarama çalışması (n=769).
  • 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminin merkezüssüne 50 kilometre uzaklıkta bir ilde (Yalova) yaşayan halk arasında Travma Sonrası Stres Hastalığı ve depresyonun görülme sıklığının belirlenmesine yönelik bir epidemiyolojk araştırma (n=849).
  • Parnitha, Yunanistan depremi sonrası (4 yıl) deprem mağdurlarıyla toplum kökenli çalışma
  • 23 Ekim 2011 Van depremi sonrası travmatik stres ve depresyon belirtilerinin göç ve sosyal destek kaybı ile ilişkisine yönelik çok faktörlü bir inceleme (n = 541).

 

Klinik Deneyler (2000-2007)

  • Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin Travma Sonrası Stres Hastalığı’nda etkisine yönelik açık (kontrolsüz) bir klinik çalışma (n=231)
  • Bir deprem benzeştiricisi (simülatörü ) aracılığı ile verilen Kontrol Odaklı Davranış Tedavisinin Travma Sonrası Stres Hastalığı’nda etkisine yönelik açık bir klinik çalışma (n = 10)
  • Tek seanslık Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin Travma Sonrası Stres Hastalığı’nda etkisine yönelik seçkisiz kontrollü bir klinik çalışma. (n=59)
  • Bir deprem benzeştiricisi (simülatörü) aracılığıyla tek seansta verilen Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin Travma Sonrası Stres Hastalığı’nda etkisine yönelik randomize kontrollü bir klinik çalışma. (n = 31)
  • Bir kendine yardım el kitapçığı aracılığı ile verilen Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin Travma Sonrası Stres Hastalığı’nda etkisine yönelik bir dizi çok değerlendirmeli deneysel vaka çalışması. (n = 15)
  • Bir kendine yardım el kitapçığı aracılığı ile verilen Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin uygulanabilirliğine yönelik toplum temelli açık bir pilot çalışma (n = 84)
  • Kısa süreli Kontrol Odaklı Davranış Tedavisi’nin uzamış yas sorunlarında etkisine yönelik vaka çalışmaları (n=8)